Sezon na niepodległość
Czy odrodzona Polska mogła przetrwać?
Czy II Rzeczpospolita rzeczywiście była państwem „sezonowym”? Czy jej los w większym stopniu zależał od polityki sąsiadujących mocarstw i układu sił między Niemcami a Związkiem Sowieckim niż od decyzji samych Polaków? A może określenie to było przede wszystkim elementem narracji wymierzonej w polską niepodległość?
Odrodzona Polska stanęła przed ogromnymi wyzwaniami. Państwo powstałe po 123 latach zaborów musiało zmierzyć się z różnicami cywilizacyjnymi, gospodarczymi i mentalnymi odziedziczonymi po trzech różnych organizmach państwowych. Dochodziły do tego zapóźnienia ekonomiczne, problemy z integracją ziem byłych zaborów oraz napięcia narodowościowe. Wszystkie te czynniki wpływały na funkcjonowanie młodego państwa i mogły być wykorzystywane jako argument na rzecz jego rzekomej niestabilności i nietrwałości.
Jednocześnie II Rzeczpospolita działała w niezwykle trudnym otoczeniu międzynarodowym. Położenie między Niemcami a Związkiem Sowieckim ograniczało pole manewru polskiej polityki, a zmieniający się układ sił w Europie stawiał przed polskimi władzami kolejne wyzwania. Czy wewnętrzne słabości państwa, połączone z presją zewnętrzną i ostatecznie agresją obu sąsiadów w 1939 roku, przesądziły o jego upadku?
Książka stawia pytania o granice sprawczości państwa znajdującego się pomiędzy rywalizującymi mocarstwami. Przygląda się zarówno wewnętrznym problemom II Rzeczypospolitej, jak i międzynarodowym uwarunkowaniom jej funkcjonowania, próbując odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu o losach odrodzonej Polski decydowały jej własne słabości i decyzje, a w jakim – sytuacja geopolityczna.
To refleksja nad kruchością niepodległości i warunkami, które pozwalają państwu przetrwać w niesprzyjającym otoczeniu. Czy dwadzieścia lat istnienia II Rzeczypospolitej było jedynie krótkim epizodem, czy też okresem budowania fundamentów państwowości, których znaczenie wykraczało poza 1939 rok?
Krzysztof Kloc (ur. 1989), historyk, profesor w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Interesuje się historią Polski XX w., ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Dwudziestolecia i obozu piłsudczykowskiego, losami polskiej inteligencji i historią środowiska „Kultury” Jerzego Giedroycia oraz biografistyką tego okresu. Autor książek Michał Sokolnicki (1880-1967). Piłsudczyk ̶ historyk ̶ dyplomata (2018), Piłsudski. Studium fenomenu Komendanta (2021), „Białorusin, który udaje Litwina". Czesław Miłosz i Polska 1918-1939 (2024). Edytor i wydawca źródeł.
Autor podjął się zbadania jednego z kluczowych tematów okresu międzywojennego, a mianowicie Polski jako "państwa sezonowego", które powstało jakoby przez zbieg okoliczności, przez przypadek, dlatego powinno jak najszybciej opuścić mapę Europy. Problem ten został doskonale zaprezentowany dzięki bardzo rozległej kwerendzie archiwalnej i bibliotecznej.
- prof. Andrzej Chwalba, historyk i eseista, emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek honorowy Polskiego Towarzystwa Historycznego
Książka, którą Czytelnik ma w ręku to wyprawa Krzysztofa Kloca w dwudziestolecie ujęta w charakterystyczną dla tego Autora formę eseju. Momentami pasjonującego z nieoczywistym obrazem Polski Niepodległej.
- dr hab. Janusz Mierzwa, historyk, profesor UJ, dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Monografia prof. Krzysztofa Kloca stanowi współczesny dowód na możliwość przedstawienia wydarzeń historycznych w sposób nowatorski, intrygujący, czasami przejmujący, ale i … prowokacyjny.
- dr hab. Grzegorz Kulka, profesor UWr, Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego