Książę - Niccolo Machiavelli
Ponadczasowe dzieło o władzy, strategii i podstępie
Jedna z najbardziej wpływowych książek w dziejach myśli politycznej. Książę Niccolò Machiavellego od stuleci wywołuje dyskusje o naturze władzy, przywództwie, politycznej skuteczności i mechanizmach rządzących państwami. Choć dzieło często kojarzone jest przede wszystkim z pojęciem makiawelizmu, jego znaczenie sięga znacznie dalej.
Machiavelli z niezwykłą przenikliwością analizował ludzkie zachowania, relacje między przeciwnikami oraz proces zdobywania i utrzymywania władzy. Dostrzegał złożoność decyzji podejmowanych przez przywódców, znaczenie odpowiedniej strategii oraz czynniki decydujące o sile lub słabości państw i organizacji. Zwracał uwagę na sygnały zapowiadające zarówno umacnianie się władzy, jak i jej stopniową utratę.
W Księciu przedstawił własną analizę zasad sprawowania władzy i mechanizmów przywództwa, opierając ją na obserwacji politycznej rzeczywistości oraz doświadczeniach swojej epoki. Jego rozważania do dziś stanowią punkt odniesienia dla osób zainteresowanych historią idei, filozofią polityczną i funkcjonowaniem państw.
Siła Księcia polega również na tym, że nie daje łatwych odpowiedzi. Zmusza do zastanowienia się nad granicami politycznej skuteczności, rolą przywódcy, naturą ludzkich ambicji oraz relacją między moralnością a sprawowaniem władzy.
Niccolo Machiavelli (1469-1527) - włoski prawnik, filozof, pisarz, historyk i dyplomata, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli renesansowej myśli politycznej. Opisywał funkcjonowanie zarówno republik, jak i królestw.
Jak pisze Kenneth Waltz, przesłania Machiavellego bynajmniej nie da się sprowadzić do lapidarnej formuły „cel uświęca środki”. Są takie cele – mówi nam autor Księcia – które usprawiedliwiają sięgnięcie po środki uznawane za bezwzględne. Tymi celami są zachowanie porządku wewnątrz i obrona przed zagrożeniami zewnętrznymi, czyli podstawowe funkcje państwa. Innymi słowy: zapewnienie bezpieczeństwa (bez którego nie ma prawdziwej wolności), obrona ludzi poddanych danej władzy przed krzywdami, jakich mogliby doznać od nikczemnych współobywateli lub agresora zewnętrznego. Ze spełnienia tych funkcji politycy powinni być przede wszystkim rozliczani, a na potępienie zasługują ci, którzy nie potrafią im sprostać albo o nich dla celów wtórnych zapominają. Warto w tym kontekście pamiętać o przestrodze przypomnianej niedawno przez Roberta Kaplana, że w dziedzinie politycznej istnieje coś jeszcze gorszego niż nawet najgorszy książę.
- Jan Sadkiewicz, fragment wstępu