Najpiękniejsze książki z ilustracjami Jana Marcina Szancera

Niektóre książki mają ilustracje, a niektóre mają ilustracje Jana Marcina Szancera. To nie jest tylko kwestia nazwiska. Jego rysunki przez lata tak mocno związały się z polską literaturą dziecięcą, że dla wielu czytelników właśnie tak wyglądają bohaterowie Brzechwy, Tuwima czy Andersena.

Szancer potrafił nadać postaciom wyraziste twarze, charakterystyczne stroje i gesty, ale przede wszystkim budował wokół nich całe światy. W jego ilustracjach jest sporo teatralności, humoru i fantazji. Czasem pojawia się lekkość i żart, innym razem atmosfera robi się bardziej tajemnicza, a nawet nieco mroczna.

Na stronie Księgarni Dębogóra znalazł się wybór książek, które pozwalają prześledzić tę niezwykłą drogę. Są tu wiersze, baśnie, klasyka literatury polskiej i książki, których bohaterowie od pokoleń należą do dziecięcego kanonu.

Tuwim i Brzechwa – rytm, humor i wyobraźnia

Z twórczością Szancera szczególnie mocno kojarzą się książki Jana Brzechwy i Juliana Tuwima. Nic dziwnego – ich teksty dawały ilustratorowi ogromne możliwości.

W Lokomotywie i innych wesołych wierszykach dla dzieci można niemal zobaczyć tempo wiersza Tuwima. Lokomotywa nie stoi spokojnie na torach – pędzi, a wraz z nią wszystko, co znajduje się na ilustracji. Szancer świetnie wyczuwał rytm takich utworów. Nie próbował go zatrzymywać w statycznym obrazku.

Podobnie jest w Brzechwie dzieciom. Zwierzęta, postacie i niezwykłe sytuacje z wierszy poety dostały u Szancera bardzo konkretną formę. Jego ilustracje stały się częścią tego świata równie mocno jak sam tekst.

Brzechwa i Szancer współpracowali zresztą przez wiele lat. To właśnie Szancer stworzył również wizerunek Akademii Pana Kleksa, który dla wielu czytelników stał się niemal nierozerwalnie związany z książką.

„Pan Kleks” – bohater, którego trudno wyobrazić sobie inaczej

Pan Kleks to jedna z tych publikacji, przy których szczególnie dobrze widać, jak dużą rolę może odegrać ilustrator.

Profesor Ambroży Kleks jest postacią niezwykle charakterystyczną, ale jego świat jest jeszcze ważniejszy. Akademia, uczniowie, niezwykłe lekcje, podróże i fantastyczne przygody potrzebowały ilustratora, który nie potraktuje ich dosłownie. Szancer znalazł dla nich własny język.

Jego Pan Kleks jest elegancki, trochę tajemniczy, trochę śmieszny, a przy tym całkowicie niepowtarzalny. Trudno dziś czytać Akademię Pana Kleksa, nie mając gdzieś z tyłu głowy obrazów Szancera.

„Pinokio” – pajacyk z własnym charakterem

W Pinokiu Carla Collodiego Szancer dostał do zilustrowania historię, którą znały już kolejne pokolenia czytelników. Nie chodziło więc o samo pokazanie pajacyka z długim nosem. Ważne było stworzenie całej rzeczywistości, w której drewniany chłopiec może przeżywać swoje przygody.

Szancer dobrze czuł takie historie. Potrafił połączyć świat realistyczny z baśniowym, a przy tym nadać postaciom sporą dawkę charakteru. W jego ilustracjach Pinokio nie jest tylko bohaterem dziecięcej książki. Jest żywą, trochę niesforną postacią, która za chwilę może wpędzić się w kolejne kłopoty.

Andersen – baśnie nie tylko dla dzieci

Wśród książek znajdujących się w ofercie jest także Baśnie Andersena + CD Królowa śniegu. To zupełnie inny rodzaj literatury niż pełne językowych żartów wiersze Tuwima czy Brzechwy.

Baśnie Andersena potrafią być piękne, ale też smutne i niepokojące. Jest w nich samotność, tęsknota, przemijanie. Szancer nie próbował tego wygładzać. Jego ilustracje mają w sobie zarówno baśniową urodę, jak i pewien cień.

Z Andersenem wiąże się zresztą ważny fragment wojennej historii artysty. W czasie okupacji Szancer przygotowywał ilustracje do książek, które miały zostać wydane po wojnie. Wśród nich znalazły się właśnie baśnie Andersena.

„O krasnoludkach i o sierotce Marysi” – polska baśń

O krasnoludkach i o sierotce Marysi Marii Konopnickiej to książka, w której świat ludzi spotyka się ze światem fantastycznych stworzeń. Szancer miał do takich historii wyjątkową rękę.

Krasnoludki w jego ilustracjach nie są anonimową grupą małych ludzików. Każdy może wyglądać inaczej, mieć własny charakter i sposób poruszania się. Właśnie takie szczegóły sprawiają, że ilustracje Szancera można oglądać długo po przeczytaniu tekstu.

„Konik Garbusek” – baśniowa przygoda

Konik Garbusek Piotra Jerszowa zabiera czytelnika jeszcze dalej – w świat pełen fantastycznych wydarzeń, niezwykłych bohaterów i przygód.

To jeden z tych tekstów, przy których Szancer mógł pozwolić sobie na szczególnie dużo. Duże sceny, fantastyczne postacie, bogate stroje i drobiazgi ukryte na ilustracjach tworzą charakterystyczny dla niego, nieco teatralny świat.

„Dziadek do orzechów” – kiedy przedmioty ożywają

W Dziadku do orzechów i Królu Myszy E.T.A. Hoffmanna rzeczywistość bardzo szybko zaczyna mieszać się ze snem. Zabawki ożywają, pojawiają się niezwykłe postacie, a zwyczajny dziecięcy pokój staje się miejscem wielkiej przygody.

To materiał wręcz stworzony dla Szancera. Jego ilustracje dobrze radzą sobie z taką niepewnością – nigdy do końca nie wiadomo, czy oglądamy rzeczywistość, sen czy baśń.

„Bajki” Krasickiego – trochę satyry, trochę teatru

Bajki Ignacego Krasickiego pokazują jeszcze inną stronę twórczości ilustratora. To już nie tylko literatura dziecięca, ale klasyka, w której ważną rolę odgrywają ironia i obserwacja ludzkich zachowań.

Szancer dobrze odnajdywał się w takim świecie. Jego bohaterowie mają wyraziste sylwetki i miny, a ilustracje często przypominają małe sceny teatralne. Można w nich znaleźć nie tylko to, o czym mówi tekst, ale także dodatkowy komentarz do przedstawionej sytuacji.

„Pan Tadeusz” – Szancer dla dorosłych i młodszych czytelników

Pan Tadeusz Adama Mickiewicza pokazuje, jak szeroki był zakres zainteresowań Szancera. Nie był przecież wyłącznie ilustratorem książek dla dzieci.

Przy Panu Tadeuszu trzeba było stworzyć cały świat: dwór, szlachtę, polską przyrodę, stroje i obyczaje. Szancer zrobił to po swojemu. Jego ilustracje są pełne szczegółów, ale nie mają charakteru suchej dokumentacji. Jest w nich sporo ruchu i teatralnego gestu.

Dzięki temu Pan Tadeusz w jego wydaniu nie staje się jedynie obowiązkową lekturą. Dostaje własną oprawę wizualną, która pomaga wejść w świat poematu.

„Bajki w ilustracjach Jana Marcina Szancera”

Bajki w ilustracjach Jana Marcina Szancera to propozycja dla tych, którzy chcą przyjrzeć się przede wszystkim jego obrazom.

W tym przypadku nazwisko ilustratora znalazło się nawet w tytule. I jest to znaczące – książkę można traktować nie tylko jako zbiór tekstów, ale również jako spotkanie z charakterystycznym stylem Szancera.

Warto przyglądać się jego ilustracjom z bliska. W tle często dzieje się równie dużo jak na pierwszym planie. Pojawiają się dodatkowe postacie, drobne rekwizyty, gesty i szczegóły, które przy pierwszym oglądaniu łatwo przeoczyć.

„Szancer – ambasador wyobraźni”

Na końcu tego zestawienia warto sięgnąć po Jan Marcin Szancer – ambasador wyobraźni. To album poświęcony twórczości artysty i dobra okazja, by spojrzeć na jego dorobek szerzej niż przez pryzmat jednej książki.

Album pozwala zobaczyć różne obszary działalności Szancera i prześledzić jego charakterystyczny styl. To także dobry sposób, żeby zrozumieć, dlaczego jego nazwisko zajmuje tak ważne miejsce w historii polskiej ilustracji.

Bo Szancer nie tylko ilustrował książki. Pomagał czytelnikom wyobrażać sobie ich bohaterów. Dla wielu osób właśnie jego rysunki były pierwszym obrazem Pinokia, Pana Kleksa, Królowej Śniegu czy postaci z wierszy Brzechwy i Tuwima.

I chyba dlatego jego ilustracje nie starzeją się tak szybko jak wiele innych prac z tego samego okresu. Nadal mają w sobie coś, co trudno zastąpić współczesną, cyfrową ilustracją – własny charakter, rękę artysty i przede wszystkim ogromną wyobraźnię.

Jan Marcin Szancer pozostaje jednym z tych ilustratorów, których książki można czytać po latach, ale jego obrazów nie trzeba sobie przypominać. One często już dawno zostały w naszej pamięci.

Wszystkie książki z ilustracjami Jana Marcina Szancera znajdziecie Państwo tutaj.