Najbardziej prorocza książka polityczna napisana w Polsce?
„Musimy sobie uprzytomnić konsekwencje każdego czynu, każdego kroku” – pisał w 1939 roku Władysław Studnicki, w chwili gdy Europa stała na progu katastrofy. Jego ostrzeżenia zignorowano. Książkę skonfiskowano. Autora wyśmiewano, uciszano, a nawet grożono mu zamknięciem w szpitalu psychiatrycznym za „osłabianie ducha narodu”.
Dziś, z perspektywy historii, wielu przyznaje mu rację. „Myślę często o Studnickim i o jego przepowiedniach, które się tak sprawdziły” – pisał już w 1940 roku Adolf Bocheński. „Nie mam żadnych wątpliwości, że jest to najbardziej prorocza książka polityczna, jaka kiedykolwiek została napisana w Polsce” – oceniał po latach Piotr Zychowicz.
Autor z bezwzględną logiką analizuje układ sił w Europie u schyłku lat trzydziestych. Rozpatruje globalną walkę o podział świata, grę mocarstw – Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch i Związku Sowieckiego – oraz miejsce Polski w nadchodzącym konflikcie. Zadaje pytania niewygodne i burzące obowiązujące schematy:
-
jakie będą konsekwencje pomocy udzielonej Rosji sowieckiej?
-
czy Francja rzeczywiście jest gwarantem bezpieczeństwa?
-
jaka jest realna siła gospodarcza Niemiec?
-
czy Polska powinna zachować neutralność, czy przystąpić do wojny?
Lektura wstrząsająca, aktualna i prowokująca do refleksji nad tym, czy dziś potrafimy lepiej niż w 1939 roku przewidywać konsekwencje własnych decyzji.
Władysław Studnicki (Gizbert-Studnicki) (1867–1953) – polityk, ekonomista, publicysta i działacz niepodległościowy. Jeden z najoryginalniejszych i najbardziej bezkompromisowych myślicieli politycznych pierwszej połowy XX wieku. Współtwórca Aktu 5 listopada 1916 roku, w II Rzeczypospolitej czołowy przedstawiciel orientacji proniemieckiej. Ideowy mentor m.in. Stanisława Cata-Mackiewicza oraz braci Bocheńskich. Po 1945 roku przebywał na emigracji, gdzie pozostał aktywnym komentatorem spraw polskich.