Historia wypraw krzyżowych i frankijskiego Królestwa Jerozolimy.

Tom I. Muzułmańska anarchia i monarchia frankijska

Klasyczna synteza dziejów wypraw krzyżowych autorstwa René Grousseta – wybitnego francuskiego historyka i orientalisty.

Już w chwili publikacji dzieło Grousseta wzbudziło żywe dyskusje. Autor przedstawił historię lewantyńskich wypraw krzyżowych z wyraźnie francuskiej perspektywy, ukazując państwa krzyżowców w Palestynie i Syrii jako zamorskie odpowiedniki średniowiecznej Francji. Królestwo Jerozolimy postrzegał jako Francję w miniaturze, Hrabstwo Trypolisu jako Prowansję na Wschodzie, a Księstwo Antiochii jako syryjskie państwo francuskich Normanów.

Takie ujęcie spotkało się z krytyką części historyków, zwłaszcza anglosaskich i niemieckich, którzy zarzucali autorowi nadmierne eksponowanie cywilizacyjnej roli Francji. Nie zmienia to jednak faktu, że dzieło wyróżnia się niezwykłą erudycją i doskonałą znajomością źródeł.

Grousset korzystał zarówno z kronik zachodnich – łacińskich i starofrancuskich – jak i z przekazów kronikarzy arabskich, które szczegółowo analizował. Jego wiedza jako orientalisty i znawcy muzułmańskiego Wschodu pozwoliła mu ukazać krucjaty na szerokim tle politycznym, kulturowym i geograficznym średniowiecznego Orientu.

Co istotne, autor nie idealizuje również „francuskich” krzyżowców i potrafi surowo oceniać ich postępowanie. Dzięki temu jego praca jest nie tylko opowieścią o wojnach i podbojach, lecz także panoramą świata, w którym ścierały się różne religie, kultury i ambicje polityczne.

Większość ustaleń Grousseta zachowała znaczenie do dziś, a zaproponowany przez niego trzytomowy układ historii krucjat stał się wzorem dla późniejszych badaczy, w tym Stevena Runcimana. To wartościowa lektura dla wszystkich zainteresowanych średniowieczem, historią krucjat oraz relacjami między chrześcijańskim Zachodem a światem muzułmańskiego Wschodu.